बागलुङ । कुनै समय एउटा सामुदायिक होटलको भरमा चलेको ढोरपाटनको पर्यटन व्यवसाय अहिले उल्लेखनीय रूपमा फष्टाउँदै गएको छ । वर्षेनी पर्यटकको आगमन बढ्दै जाँदा यहाँ होटल, गेष्टहाउस तथा सामुदायिक घरबास (होमस्टे) सञ्चालन गर्ने क्रम तीव्र बनेको छ । नेपालको एकमात्र शिकार आरक्ष क्षेत्रका रूपमा परिचित ढोरपाटन उपत्यकामा पछिल्लो समय निजी क्षेत्रको लगानीसमेत बढ्दै गएको छ ।
ढोरपाटन शिकार आरक्ष कार्यालयको तथ्याङ्कअनुसार हाल ढोरपाटन क्षेत्रमा ३९ वटा निजी होटल, होमस्टे तथा गेष्टहाउस सञ्चालनमा रहेका छन् । ती होटल तथा घरबासमा साधारण र विशिष्ट गरी कुल २४० कोठा क्षमता रहेको छ । पर्यटक आगमन बढेसँगै स्थानीयवासीले घरबास सञ्चालनलाई आयआर्जनको माध्यम बनाएका छन् ।
पाखाथर सामुदायिक घरबासका अध्यक्ष पुनम बुढामगरले पाखाथर क्षेत्रमा मात्रै १० वटा घरबास सञ्चालनमा रहेको जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार पाखाथर घरबासमा एकै रातमा दुई सय पाहुनालाई राख्न सकिने क्षमता रहेको छ । “पहिले घरायसी काममै सीमित महिलाहरू अहिले घरबासमार्फत आत्मनिर्भर बन्न थालेका छन्,” बुढामगरले भन्नुभयो, “घरबासले गाउँमा आर्थिक गतिविधि बढाएको छ ।”
ढोरपाटन नगरपालिका क्षेत्रका तल्लोचौर, पाखाथर, तिब्बतीयन क्याम्प, स्यालपाखे, एयरपोर्ट, बिजोरिखोला, माझचौर, उत्तरगंगा तथा नवी क्षेत्रमा होटल तथा होमस्टे सञ्चालनमा छन् । पर्यटकको चाप बढ्ने मौसममा यी होटल तथा होमस्टे भरिभराउ हुने गरेको व्यवसायी बताउँछन् । गत वर्ष मात्रै ढोरपाटन क्षेत्रमा २३ हजार ६९२ पर्यटक भित्रिएको तथ्याङ्क रहेको छ ।
ढोरपाटन क्षेत्रमा विकास भण्डारीद्वारा सञ्चालित उषा होमस्टे, चन्द्रकला अदैको पाखाथर होमस्टे, मिना पुनको पाखाथर होमस्टे, कोपिला अदैको पाखाथर होमस्टे, सुनिता अदेभण्डारीको होमस्टेलगायत साना तथा पारिवारिक घरबास सञ्चालनमा छन् । यस्तै गंगा भण्डारीद्वारा सञ्चालित ढोरपाटन भ्याली होटल, राजेन्द्र विकको न्यू ढोरपाटन होटल, पुष्पा विकको धौलागिरि होटल, लालबहादुर पुनको वन्सुकि होटल, तेजेन्द्र तिब्बतीयन होटल, सोनाम गेष्टहाउस, मिलन होटल एण्ड रेष्टुरेन्ट, हिमालयन ढोरपाटन होमस्टे तथा उत्तरगंगा राम होटलजस्ता ठूला आवास व्यवसायले समेत सेवा दिइरहेका छन् ।
तिब्बतीयन क्याम्प आसपासका क्षेत्रमा समेत होमस्टे तथा गेष्टहाउस विस्तार भएका छन् । स्थानीय संस्कृति, भेषभूषा र परिकारलाई प्राथमिकता दिँदै पर्यटक आकर्षित गर्ने प्रयास भइरहेको घरबास सञ्चालक चन्दा अदैले बताउनुभयो । “घाँस–दाउरा गर्ने र खेतबारीमै सीमित महिलाहरू अहिले घरबास सञ्चालनमा सक्रिय भएका छन्,” उहाँले भन्नुभयो, “दीगो पर्यटन परियोजनाअन्तर्गत १० वटा घरबासले दुई लाख रुपैयाँका दरले अनुदानसमेत पाएका छन् ।”
विशेषगरी ढोरपाटन शिकार आरक्ष, बुर्तिबाङ–ढोरपाटन सडक, ढोरबराह मन्दिर, उत्तरगंगा क्षेत्र तथा अन्य धार्मिक र प्राकृतिक गन्तव्य अवलोकनका लागि आउने पर्यटकलाई लक्षित गर्दै होटल तथा पर्यटन व्यवसाय विस्तार भएको हो । ढोरपाटन पुग्ने आन्तरिक पर्यटकको संख्या पछिल्ला वर्षमा उल्लेख्य रूपमा बढेको स्थानीय व्यवसायी बताउँछन् ।
स्थानीय व्यवसायीका अनुसार सडक पहुँच विस्तार, सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रचारप्रसार तथा आन्तरिक पर्यटनको वृद्धिले ढोरपाटनमा पर्यटक आगमन बढाएको हो । विशेषगरी नयाँ वर्ष, दशैं–तिहार, बर्खापछि तथा हिउँदको समयमा यहाँ पर्यटकको चहलपहल बढी हुने गरेको छ । हिमपात, प्राकृतिक दृश्यावलोकन, वन्यजन्तु तथा स्थानीय संस्कृति अवलोकन गर्न आउने पर्यटकका कारण होटल व्यवसाय फष्टाउँदै गएको हो । स्थानीय होटल व्यवसायी रामबहादुर घर्तीले पूर्वाधार विकास, सडक स्तरोन्नति, खानेपानी, विद्युत् तथा सञ्चार सेवामा सुधार गर्न सके ढोरपाटन पर्यटन क्षेत्र अझै विस्तार हुने बताउनुभयो ।
“पर्यटनको ठूलो सम्भावना भए पनि अझै धेरै पूर्वाधार आवश्यक छन्,” उहाँले भन्नुभयो, “स्थानीय तथा प्रदेश सरकारले पर्यटन प्रवद्र्धन र होटल व्यवसायलाई सहजीकरण गर्ने नीति ल्याउन जरुरी छ ।” प्राकृतिक सौन्दर्य, जैविक विविधता, हिमश्रृंखलाको दृश्यावलोकन, शिकार आरक्ष तथा धार्मिक–सांस्कृतिक सम्पदाका कारण ढोरपाटन गण्डकी प्रदेशकै महत्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा परिचित छ । पछिल्ला वर्षहरूमा होटल तथा होमस्टे व्यवसाय विस्तार भएसँगै स्थानीयवासीको आयआर्जनमा टेवा पुगेको छ भने आलु, स्याउलगायत स्थानीय उत्पादनले समेत बजार पाउन थालेका छन् ।
